Boekenstapel: Keti Koti

Boekenstapel van juf Vanessa
Op 1 juli wordt in Nederland Keti Koti herdacht en gevierd. Dit is de dag waarop in 1863 de slavernij in Suriname en het Caribisch deel van het Koninkrijk officieel werd afgeschaft. Keti Koti betekent letterlijk “gebroken ketenen” in het Sranantongo en staat symbool voor vrijheid. Een boekenstapel Keti Koti is aan mij wel besteed.

Vorig jaar schreef ik voor mijn eigen school een boekenpost met als thema Keti Koti. In die boekenpost deel ik boeken met ouders, in de hoop dat zij deze boeken gaan voorlezen of samen met hun kinderen lezen. Op deze editie kreeg ik ontzettend veel positieve reacties; ouders vonden het heel waardevol. We zijn een school van kleur en diversiteit, dus het is fijn om boeken te delen die daarbij aansluiten. Door dit thema werd de betrokkenheid extra groot. Zelfs de manager van de Buitenschoolse Opvang kwam vertellen dat hij blij verrast was.

Dit jaar kwam een van de leidsters van de BSO mij vragen om een boek over Keti Koti. Of ik naar aanleiding van mijn boekenpost vorig schooljaar nog tips had. Zij hebben namelijk ook een theaterBSO en gaan samen met het Maastheater in Rotterdam een voorstelling maken rondom dit thema. Ik heb hen het boek Het meisje
met de zaadjes in het haar van Nancy Bosmans uitgeleend. Ik kijk enorm uit naar de voorstelling, want die uitnodiging voor de voorstelling die komt er! Zeker weten!

Of je nu werkt op een school met veel kleur en diversiteit, in mindere mate, of dat je thuis leest: dit is ónze geschiedenis. Onze voorouders hebben hier een rol in gespeeld. Je kunt ervoor kiezen om een geschiedenisles vanuit de methode te geven, dan komt dit thema misschien één keer voorbij, maar waarom niet aan de hand van een rijke tekst, een verhaal? Op die manier kan je ook kennis en geschiedenis delen met je klas en jouw kinderen.

Er zijn de laatste ontzettend veel mooie boeken verschenen met verhalen uit het Caribisch gebied en Suriname. Zo kun je zelf invulling geven aan je les, passend bij jouw doelgroep. Misschien heb jij op school ook wel een oma zoals Alma, die wil komen vertellen of voorlezen, zodat het verhaal echt gaat leven en de betrokkenheid groter wordt.

Juf Inge schreef al een recensie over In de kleur van de zon en Morgen ben ik vrij. Prachtige titels met indrukwekkende verhalen. Overigens hebben niet alle boeken zo’n poëtische titel gekregen Slaven zijn net kippen voelde voor mijn best heftig, maar ook zulke boeken delen we, omdat ze de geschiedenis ondersteunen. Mooie boeken, maar ook boeken die pijn laten zien: ze horen er allemaal bij.

Wellicht de vreemde eend?

Het begon met peper – de geschiedenis van Indonesië en Nederland

Veel wanneer het gaat over slavernij denkt men aan de slaven uit Afrika richting Caraïbisch gebied en Zuid-Amerika/Suriname. Ze denken niet gauw aan Indonesië maar in Oost Indië maakte de Nederlanders al eerder gebruik van slavenarbeid. De VOC gebruikte veel tot slaaf gemaakten voor het bouwen van hun forten en het aanleggen van hun wegen. De tot slaaf gemaakten moest ook specerijen verbouwen. Veel van hen werkte thuis bij rijke VOC kooplieden en VOC bestuurders als kok, tuinman of kindermeisje. Er waren ook tot veel tot slaaf gemaakte kinderen.

De verhalen

Het meisje met de zaadjes in het haar

Dit is één van mijn persoonlijke favorieten. Nancy schreef een aantal jaren geleden al De Boebalas en vorig jaar verscheen dit prachtige verhaal: Het meisjes met de zaadjes in het haar.

Het meisje met de zaadjes in het haar van auteur Nancy Bosmans en illustrator Lisa van Winsen is een prentenboek over het Ghanese meisje Yaa. Zij en haar moeder worden gedwongen om hun dorp te verlaten. Met een boot worden ze naar een vreemd land gebracht. Daar moet Yaa heel hard werken, want anders wordt ze gestraft. Thuis lijkt ver weg.

Maar… in Yaa’s vlechten heeft mama iets verstopt: zaadjes van de groente en het fruit uit hun thuisland. In het holst van de nacht gaat Yaa haar bed uit om de zaadjes te planten. Zo komt in de grote duisternis een sprankje hoop tot bloei.

Een prachtig verhaal en deze leende ik dan ook uit aan de leidster van de BSO.

Hanna vertelt over de slavernij

Het volgende boek vond ik in de bibliotheek, en vond ik heel verhelderend, ik kende de term Koelie voor Indiërs maar leerde door dit boek waar deze term of bijnaam vandaan komt. Wanneer je het boek draait verteld Hanna over de Afrikanen die als slaaf werden verhandeld.

Korte samenvatting

Mijn naam is Hanna. Elke keer als ik op 1 juli Keti Koti vier, denk ik aan de mensen die ooit tot slaaf zijn gemaakt. Maar ik denk ook aan mijn overgrootouders. Zij kwamen als contractarbeiders uit India naar Suriname, nadat de slavernij was afgeschaft. Ze kregen mooie beloften over werk en een beter leven. Maar wat ze aantroffen, was zwaar en oneerlijk.

Waarom herdenken we elk jaar op 1 juli Keti Koti? Wat heeft het slavernijverleden te maken met wie wij nu zijn? En hoe begon de komst van Hindoestanen naar Suriname na de afschaffing van de slavernij? Hanna vertelt over de Hindoestaanse immigratie, neemt je mee op reis door de geschiedenis van Suriname.

Het verhaal van Amba

Amba wordt geplaagd omdat ze er anders uitziet dan haar klasgenoten. Ze neemt de
klasgenoten mee naar oma, die vertelt over het leven van haar voorouders in Afrika
en Suriname.

Ik vond dit boek in de bibliotheek, maar ik kan het helaas nergens vinden om te kopen.
Wellicht op Vinted of Marktplaats. Of ik moet dus op zoek naar mijn eigen oma, van
Creoolse komaf die de verhalen kan vertellen, in het echt, in de klas!

Slaven zijn net kippen

Persoonlijk vind ik deze titel ontzettend pijnlijk. Maar het komt uit een liedje van tot slaaf gemaakte op Curaçao.

In het Papiaments is het eerste couplet als volgt:
Katibu ta galiña, mama
Katibu ta galiña
Shon ta bende nos, mama
Katibu ta galiña

De vertaling:
De slaaf is een kip, mama
de slaaf is een kip!
De shon [meester] verkoopt ons, mama
de slaaf is een kip!

Het boek, verteld verhalen gebaseerd op oude verhalen. De gruwel wordt tot heftig beschreven. De tekeningen die erbij horen zijn best heftig, het is geen “mooie verhalen bundel” maar hard en laat ook zien hoe pijnlijk het is geweest.

In de kleur van de zon

Een rijke bundel met nieuwe verhalen, gedichten en illustraties van schrijvers en illustratoren met een Caribisch hart.

De schrijvers en illustratoren van In de kleur van de zon nemen je mee op reizen vol verrassingen. Stap op de trein in het hart van Suriname, kijk rond op de Old Market in Oranjestad ten tijde van de slavernij, laat je inspireren door helden als Tula, dwaal ’s nachts door de palmentuin in Paramaribo, ontdek kleurrijke landschappen, shine als een ster aan de hemel boven Curaçao… Overal waar je komt, wacht jou een omhelzing van de zon.

De reis van Syntax Bosselman

Wat ik heel mooi vind aan het boek is dat er gewisseld word in de tijd, de vragen waar de schrijver tegenaan loopt beschrijft hij in het heden en benoemt de knelpunten, waarop hij vervolgens voortborduurt. Zo ontstaat er een mooi spanningsveld tussen zijn vragen, de geschiedenis en de antwoorden op zijn vragen komen terug in het verhaal. Een hele mooie manier om op deze manier te schrijven.

Ik leende de eerste editie, de vierde druk uit 2019. Inmiddels is er een nieuwe editie van het boek. Naast een andere omslag heeft het nieuwe verhalen en extra hoofdstukken.

Manie schaafijs

Deze, naast Het meisje met het zaadjes in het haar, staat ook in mijn top drie! Vroeger, lang geleden, was ik met regelmaat bij een feestje als Kwaku Festival of de Rotterdamse lezers zullen deze zeker kennen; de feestjes bij voetbal vereniging Zwarte Pijl. Met muziek, eten, muziek, nog meer Soul food, en schaafijs! En de manier waarop Zindzi deze familie beschrijft in haar boek, zo zie, hoor en voel ik het zo terug! Het gesprek tussen de familie over Manie is er één die ik echt daar tijdens een feestje of festival had kunnen horen!

Morgen ben ik vrij

Juf Inge scheef over Morgen ben ik vrij al eerder een recensie. Wat ik fijn vind dat het korte en duidelijke verhalen zijn met een boodschap. Na het verhaal volgt er nog wat achtergrond informatie waarop hert verhaal is gebaseerd. Dat vind ik persoonlijk heel waardevol. Je kan ervoor kiezen om eerst zelf op onderzoek uit te gaan en vervolgens “Fact checken”. Mooi middel om in te zetten tijdens een les, onderzoek te doen naar een verhaal en de achtergrond daarvan.

Mijn Gouden Boekje over Tula

Heel fijn, compact, helder boekje wat direct toepasbaar is. Een musthave voor op school of thuis!

De opdracht van Tula

Curaçao, 1795. Tijdens Lucia’s montamentu, haar inwijding in de volwassenheid, ontmoet ze de geest Yoruba Orisha in de gedaante van een reusachtige pega pega-hagedis. Pas als Tula, de man die als een vader voor haar zorgt, zwaar gestraft wordt omdat hij haar geholpen heeft, begint ze te begrijpen dat er iets groots aan het gebeuren is. Iets groots waar zij en haar vriend Martinus een belangrijke rol in moeten spelen.

Voor de ouders zelf of voor het VO – De geheimen van het tuinhuis

Wij als leesteam richten ons qua boeken en literatuur of de doelgroep 4 tot 12 jaar. Met hier en daar een uitschieter naar Young Adult. En dit is er een die in die categorie behoort. Blossom Books bracht De geheimen van het tuinhuis uit. Dit boek zat enige tijd geleden in een verassingspakket wat zij van tijd tot tijd verzorgen.
Als ik dat pakket niet had gekocht, dan had ik dit boek wellicht (nog) niet in handen gehad. Maar het is wel een mooie aanvulling op deze lijst. Iets buiten onze doelgroep maar zeker de moeite waarom om te delen.

De Gemeente Rotterdam – Koloniaal Rotterdam. Stad van vandaag en morgen.

Al eerder schreef ik dat ik vroeger de Caribische en Creoolse feestjes bezocht, als inwoner van de stad Rotterdam is de diversiteit alom zichtbaar. Mijn schoonvader, inmiddels met pensioen, verzorgde de afgelopen jaren als blanke Rotterdamse bloemist de bloemen voor Keti Koti. Dat was voor hem toch altijd wel één van de
terugkerende hoogtepunten, het was groots, tropische bloemen en kleurrijke stukken mocht hij maken in opdracht van de gemeente Rotterdam. De gemeente Rotterdam, met 170 tot 175 verschillende nationaliteiten, zet zich in voor verbondenheid en de historie van de stad en ons land.

In mijn zoektocht naar de juiste boeken bezocht ik ook uiteraard de bibliotheek. Daar kwam ik dit boek tegen, en mocht ik een exemplaar van mee nemen. Tevens niet passend bij onze doelgroep, maar vond het een mooi gebaar dat de Gemeente een boek als deze gratis beschikbaar stelt voor zijn inwoners, in het kader van elkaar leren kennen en verbondenheid.

Koloniaal Rotterdam laat je kennismaken met de koloniale geschiedenis van Rotterdam en de doorwerking daarvan in de stad van vandaag. Het boek wil ‘halen en brengen’ omzetten in ‘verhalen en samenbrengen’. Dat begint met interesse in de eigen en elkaars geschiedenis.

Afsluiting

En daarmee sluit ik deze ontzettend grote stapel af! En ik ben ongetwijfeld prachtige titels vergeten en zal deze lijst zich de komende jaren verder vullen.

Dit bericht bevat affiliatie links.